Szczepienia ochronne w ciąży

Szczepienia ochronne w ciąży

Dzisiejszy temat artykułu jest bodajże najbardziej kontrowersyjnym jaki poruszyłam dotychczas – zupełnie niezasadnie, o czym postaram się Was dziś przekonać. Temat szczepień jest idealnym przykładem tego, jak wiedza medyczna i solidne badania naukowe mijają się kompletnie „z wiedzą” przekazywaną w Internecie.  Tak naprawdę, to nie powinnam tej drugiej nazywać wiedzą a raczej „treściami z Internetów”. 

Od kiedy zaczęłam poruszać temat szczepień, a w szczególności nowych zaleceń szczepień ochronnych w trakcie ciąży – nie dość, że zostało na mnie wylane prawdziwe wiadro pomyj z internetowego rynsztoku, to na dodatek zostało to podsumowane mniej więcej takimi słowami „nic dziwnego, że poroniła i urodziła przedwcześnie – skoro się szczepiła”…

No więc, pomijając fakt, że mam cichą nadzieję, że osoby które trafiają na naszego bloga reprezentują nieco wyższy poziom kultury to dodatkowo – muszę Wam zaznaczyć. Owszem, poroniłam dwa razy, raz urodziłam martwe dzieciątko w 24 tygodniu ciąży i raz urodziłam wspaniałego wojownika – mojego synka Gilberta przedwcześnie w 31 tygodniu ciąży. 

Niestety, biję się w pierś, że w żadnej z moich ciąż się NIE szczepiłam. Zaraz może wytłumaczę dlaczego, bo uważam, że jest to też ważne aby zrozumieć całą treść tego tekstu oraz podkreślać ZMIANY jakie zaszły w zaleceniach odnośnie szczepień ochronnych w ciąży w ostatnich latach.

Jednak jedno chce podkreślić od razu na wstępie, gdybym była w kolejnej ciąży – NA PEWNO bym się zaszczepiła na zalecane w trakcie ciąży szczepienia. Zrobiłabym to dlatego, że chciałabym uniknąć powikłań, które mogą się pojawić gdybym zachorowała na grypę lub gdyby mój noworodek miał to ogromne nieszczęście mieć kontakt z osobą chorą na krztusiec. 

W każdej z moich ciąż postępowałam zgodnie z zaleceniami prowadzenia ciąży – zalecenia aby szczepić kobiety w ciąży na krztusiec obowiązują w Polsce od 2018 roku.

Oto ono –

https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2018/01/akt.pdf

(odnośnie grypy strona 24-25 , odnośnie krztuśca strona 26-27)

A bardziej zrozumiałe posumowanie jest tu

http://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-szczepeinia-zaleca-sie-kobietom-w-ciazy/2/#jakie-szczepienia-zaleca-sie-w-czasie-ciazy

Jest to na tyle nowe zalecenie (u nas, bo w innych krajach jest już od wielu lat, o czym napisze Wam zaraz Ola Dufour – immunolog), że będąc w poprzednich ciążach, moi lekarze prowadzący mi tego nie zalecali. 

Ten artykuł dziś, na pewno jeszcze jest dość kontrowersyjny i jestem pewna, że większość lekarzy w Polsce, w tym ginekologów nie wie o nowych zaleceniach. Ale gwarantuję Wam, że to się niebawem zmieni, bo o istocie szczepień ochronnych w ciąży mówi się coraz głośniej i za kilka lat będzie to na tyle normalne jak chociażby podanie immunoglobuliny jako profilaktyka konfliktu serologicznego wszystkim kobietom Rh ujemnym w trzecim trymestrze. Kilka lat temu w ogóle takiej praktyki nie było, a dziś jest to absolutny standard postępowania obowiązujący w rozwiniętych krajach.

A teraz, najbardziej kontrowersyjne zdanie tego artykułu – czy wiesz, że jeszcze nigdy nie zaleciłam szczepienia mojej pacjentce w ciąży? Wam to dziś „polecam” – czy to nie dziwne? No nie. Wiecie dlaczego? Zalecenia te obowiązują od 2018 roku, a tak naprawdę (przyznaje się tu) dowiedziałam się o nich w maju. Chwilę potem, już nie pracowałam bo byłam na zwolnieniu w ciąży. Ale zawsze jak pacjentka mnie pytała co sądzę o szczepieniach w ciąży to informowałam, że w wielu krajach są takie zalecenia, ale w Polsce (jeszcze) nie ma, więc to jej wybór. 

Piszę to wszystko bo od kilku lat działania w Internecie jako lekarz, edukując, nauczyłam się już przewidywać argumenty i punkty sporne grup o różnych dogmatach – tym razem grup przeciwnych szczepieniom ochronnym. 

Jednak, gdy teraz wrócę do pracy, każdą pacjentkę w ciąży poinformuję o tym, że obecnie obowiązują zalecenia by szczepić ciężarne na grypę w sezonie infekcyjnym oraz na krztusiec w trzecim trymestrze, by przekazać odporność przez łożysko już w ciąży, na tą bardzo groźną chorobę dla noworodka zanim on będzie mógł być zaszczepiony. 

W dalszej części tego artykułu Ola, której gratuluję ponieważ miesiąc temu uzyskała doktorat z zakresu zagadnień immunologicznych opowie a raczej odpowie Wam okiem naukowca dlaczego warto się szczepić w ciąży i dlaczego ona się na to zdecydowała. 

Będąc w ciąży z moją córką, podczas pierwszej wizyty kontrolnej, moja ginekolog powiedziała, że zaleca mi szczepienie przeciwko grypie. Moją pierwszą myślą było: ‘’jak to – szczepienia w ciąży? Przecież nie wolno się szczepić w ciąży; oszaleli w tej Szwajcarii? W Polsce nigdy wcześniej o tym nie słyszałam’’. Postanowiłam więc zgłębić temat, sprawdzić literaturę naukową oraz oficjalne zalecenia w różnych krajach. Ku mojemu zdziwieniu dowiedziałam się, że w USA pierwsze zalecenia szczepienia ciężarnych przeciwko grypie wydano w… 1960 roku! Było to związane z odnotowaną zadziwiająco wysoką liczbą zgonów kobiet w ciąży chorujących na grypę podczas epidemii w roku 1918 oraz 1959. Zrozumiano, że układ immunologiczny ciężarnych jest osłabiony i nie radzi sobie tak wydajnie ze zwalczaniem wirusa grypy jak u innych osób w populacji. Dodatkowo zaobserwowano znaczny wzrost poronień, porodów martwych i przedwczesnych u matek, które w czasie ciąży zachorowały na grypę. 

Do dnia dzisiejszego szczepienia przeciwko grypie zostały podane milionom ciężarnym. Szczepionka ta w ciąży jest bezpieczna dla matki i płodu. Nie zaobserwowano zwiększonego ryzyka komplikacji w przebiegu ciąży, częstotliwości poronień czy występowania wad rozwojowych płodu u kobiet zaszczepionych w porównaniu do niezaszczepionych. Poza ochroną przed grypą przyszłej mamy, zauważono także ochronę u dzieci zaszczepionych ciężarnych!  Odnotowano u tych niemowlaków obecność przeciwciał przeciwko grypie, co skutkowało zmniejszeniem ryzyka hospitalizacji spowodowanych grypą u tych dzieci o 82%! 

Jak to możliwe? Zaszczepiona ciężarna przekazuje przez łożysko przeciwciała do płodu, które chronią dziecko po porodzie przez kilka pierwszych miesięcy życia.

Podsumowując pierwszą część artykułu: 

Zachorowanie na grypę w ciąży wiąże się z możliwymi komplikacjami u ciężarnej (zwiększa ryzyko hospitalizacji, a nawet śmierci mamy) i u płodu (wyższe ryzyko poronień, porodów martwych i przedwczesnych). Szczepienia przeciwko grypie są zalecane ciężarnym, chronią mamę i rozwijający się płód, a po porodzie także dziecko przez pierwsze kilka miesięcy życia. Są także zalecane mamom karmiącym – zaszczepienie mamy zmniejsza ryzyko, że zachoruje ona na grypę i zarazi nią swoje dziecko (jest to tzw. ochrona kokonowa). 

Przejdźmy teraz do zachorowań na krztusiec. Ostatnio czytałam raport z autopsji 14-dniowego chłopca, który zmarł na krztusiec. Poród siłami natury odbył się bez komplikacji, dziecko było zdrowe i karmione piersią. Nasuwa się więc pytanie, czy można było jakoś zapobiec tej tragedii, skoro pierwszą szczepionkę przeciwko krztuścowi podaje się dopiero w 6-tym tygodniu życia. 

Z biegiem czasu nasza odporność przeciwko krztuścowi maleje – dotyczy to odporności zarówno po szczepieniu, jak i po przebytym krztuścu. Wiąże się to ze stosunkowo krótkim czasem przetrwania przeciwciał krztuścowych, a także tych specyficznych komórek pamięci immunologicznej. W związku z tym, każdy dorosły powinien doszczepiać się przeciwko krztuścowi co 10 lat. Rozsądne wydaje się więc, że kobieta planująca ciążę powinna sprawdzić, kiedy ostatnio miała szczepienie przeciwko krztuścowi i ewentualnie się zaszczepić. 

Zauważono jednak, że pomimo wydajnej ochrony matki przed zachorowaniem na krztusiec, nie wykazano mniejszej zachorowalności na tą chorobę u noworodków i niemowlaków, nawet jeśli mama miała aktualny status szczepień przeciwko krztuścowi. A w przeciwieństwie do grypy, krztusiec nie jest aż tak niebezpieczny dla matki czy płodu, a jest bardzo groźny dla noworodków (90% przypadków śmierci spowodowanej krztuścem odnotowuje się u malutkich dzieci). W związku z tym, w 2012 roku w USA i Wielkiej Brytanii wydano zalecenia, by szczepić przyszłe mamy między 27 a 32 tygodniem ciąży, aby te przez łożysko przekazały przeciwciała płodowi. Efekty? Skuteczność ochrony przeciwko krztuścowi przez pierwsze 2 miesiące życia u dzieci, których mamy zostały zaszczepione w ciąży wynosi 90%, a skuteczność ochrony przeciwko śmierci spowodowanej krztuścem – aż 95%! 

Co ważne, nie wykazano negatywnego wpływu podania w ciąży szczepionek zawierających bezkomórkowy komponent krztuśca (aP, zawarty w szczepionkach Tdap i DtaP) ani na mamę, ani na płód. Szczepienia te szybko zostały wprowadzone także m.in. w Szwajcarii, Nowej Zelandii, Hiszpanii, Argentynie i Belgii. I w przypadku krztuśca nie można powiedzieć, że lepiej zaszczepić się przed ciążą – wtedy nie dajemy ochrony noworodkowi – kobieta powinna przyjąć to szczepienie w czasie KAŻDEJ ciąży, bo tylko taka dawka przypominająca daje “kopniaka” układowi immunologicznemu do produkcji  nowych przeciwciał, które  w dużym stężeniu przejdą przez łożysko do płodu i będą chronić dziecko po porodzie do czasu otrzymania pierwszej szczepionki. 

Ważne jest także, żeby zdać sobie sprawę, że przeciwciała przekazane przez łożysko zaczynają zanikać i aby dziecko nadal było chronione, należy je zaszczepić. Jako dygresja, udokumentowano brak związku między karmieniem piersią a ochroną przed krztuścem, więc mama karmiąca, posiadająca przeciwciała, nie zastąpi szczepienia dziecka – ale o karmieniu piersią i odporności innym razem.

Dla przykładu. Ostatnią szczepionkę przeciwko krztuścowi miałam podaną w ciąży w 2017 roku, czyli tylko 2 lata temu. Ale jeśli w 2019 roku znowu byłabym w ciąży, znowu bym się zaszczepiła! Najnowsze badania wykazały jednak, że jeszcze wyższą skuteczność w przekazywaniu przeciwciał do płodu niż szczepienia przeciwko krztuścowi w 3 trymestrze, mają szczepienia podane w 2 trymestrze. Zalecenia szwajcarskie zostały więc zmienione w porównaniu do tych z 2017 roku na szczepienia pomiędzy 20 a 32 tygodniem ciąży ze wskazaniem na drugi trymestr. Więc w drugiej ciąży zaszczepiłabym się wcześniej niż w pierwszej. To jest właśnie świetny przykład jak medycyna idzie naprzód – coś już dobrze działało, ale skoro odkryto możliwą poprawę po wprowadzeniu zmian – zmieńmy zalecenia! 

Mam nadzieję, że teraz także rozumiecie, dlaczego po zgłębieniu tematu szczepień w ciąży na podstawie naukowych, rzetelnych źródeł, sama zdecydowałam się na te szczepienia. Skoro miały ochronić mnie, rozwijający się płód, a później moje dzieciątko i nie wykazano, aby mogło to nam zagrozić – jak mogłabym nie skorzystać z takiej okazji. Szczególnie, że te szczepienia są w Szwajcarii w pełni refundowane. W Polsce powoli zaczyna się także mówić o szczepieniach w ciąży i  prawdopodobnie też kiedyś będą refundowane. Oby! Bo według najnowszej wiedzy medycznej jest to najlepszy sposób ochrony mamy i dziecka przed grypą i krztuścem.

 

Na koniec chciałabym spytać naszą mamoginekologą pediatrę Alicję Jaczewską czy ona się szczepiła w ciąży?

Czy ja się szczepiłam w ciąży? Jasne! Dla mnie to było tak oczywiste, że nawet nie musiałam się nad tym zastanawiać. Najpierw, na początku drugiego trymestru zaszczepiłam się na grypę, potem jeszcze przeciwko krztuścowi. Czemu nie miałam wątpliwości? Ano dlatego, że w swojej „karierze” miałam okazję zobaczyć dwoje dzieci, które zachorowały na krztusiec zanim zdążyły ostać zaszczepione. I uwierzcie mi – to nie była byle jaka infekcja. A z drugiej strony nie byłam w stanie zagwarantować mojemu dziecku tego, że każda osoba, z którą będzie miał kontakt w pierwszych tygodniach swojego życia będzie zaszczepiona.

 

A jeżeli chcecie przeczytać  medyczny i fachowy tekst na ten temat to serdecznie Wam polecam tekst napisany dla lekarzy, artykuł który rzetelnie podsumowuje zalecenia światowe na temat szczepień w ciąży – zdecydowanie lepiej niż jakaś tam mamaginekolog z koleżankami 😉

https://www.mp.pl/szczepienia/artykuly/przegladowe/92419,szczepienie-kobiet-w-ciazy-repetytorium-dla-pediatrow-i-lekarzy-rodzinnych

 

129 komentarzy

  1. Jestem w 32 tygodniu ciąży, dwa tygodnie temu zaszczepiłam się na krztusiec, tężec, blonnicę (szczepionką Adacel) i 2 dni po szczepieniu zachorowałam na okropną infekcję. Choruję już dwa tygodnie i nie poprawia mi się. Mam okropny kaszel z flegmą. Objawy w zasadzie jak przy kokluszu. Czy tak może się zdarzyć? Z czego to wynika? Dodam tylko, że całą ciąże przechodziłam dotychczas w pełni sił, całkiem zdrowa, zero infekcji. Będę wdzięczna za odpowiedź!

  2. annapercy

    Wciąż pod tymi wszystkimi artykułami na temat szczepionek pojawia się tyle zarzutów i niepokojących informacji, że sama nigdy nie wiem jak się do tego odnieść, mam nadzieję że po waszej serii wpisów będę czuła się na tyle kompetentna żeby rozprawiać się z takimi ”statystykami’ i danymi od antyszczepionkowców :)))

  3. Jak Internet długi i szeroki, tak mało gdzie można zobaczyć tak absorbujące artykuły.

  4. Trzeba robić wszystko żeby dziecko było możliwie najzdrowsze. Dziękuję Ci za ten artykuł.

    Pozdrawiam

  5. Hm… Zastanawia mnie jak to jest z tym szczepieniem na krztusiec bo od jakiegoś czasu mieszkam w Szkocji i tu położna szczepienie na krztusiec zalecala mi już po 17 tyg ciąży.

  6. Co roku na jesień szczepię się na grypę, tak się złożyło że w 2018 byłam w ciąży na wiosnę i to zaawansowanej. Natknelam się w internecie na artykuł o szczepieniach w ciąży. Od razu napisałam do swojej ginekolog czy mogę, napisała mi że jak najbardziej. Wiec się ucieszyłam. W przychodni pielęgniarka bardzo mnie przekonywała że w ciąży nie wolno, ale skoro gin mi pozwoliła to biorę to na swoją odpowiedzialność😂 więc wzięłam! Ja nie choruje, moja córka duża zdrowa ma już 3 mc i nawet katarku. Nie słyszałam tylko o krztuscu, bo napewno też bym się zaszczepila.

  7. Dziękuje bardzo za Super w wpis dla mnie jak najbardziej na czasie. Mieszkam w Anglii i obecnie jestem w 28 tygodniu ciąży – na szczepionkę przeciw krztuścowi byłam namawiana przez Położna od. 16 tygodnia ciąży jednak mój Polski lekarz ginekolog zalecił mi zaszczepienie się jak najpóźniej czyli pomiędzy 34-36 tyg. Czytając ten wpis zastanawiam się czy jednakwedlug najnowszych zaleceń nie powinnam przyjąć szczepionki do 32 tygodnia ? Medycyna pędzi naprzód z zawrotną prędkością 😉

  8. Nicole a kiedy post o Nopach po szczepieniu?
    Przyznam, że czekam już długo i pewnie nie tylko ja. Pilnie Cię oglądam dlatego pamiętam jak mówiłaś, że będzie niebawem.

  9. ❤ tak bardzo brakowało w ” internetach” rzetelnych artykułów na temat szczepień w ciąży. Dzięki

  10. Pierwszą ciążę mieszkałam w UK, niczego nie świadoma nie wiedziałam jak wszystko wygląda. Dzięki zaproszeniom przez tamtejszy ośrodek zdrowia i bardzo dobrym położonym zaszczepiłam się na grypę i krztuśec. Dzisiaj jestem w kolejnej ciąży, ale już mieszkam w Polsce i nikt mi tego nie zaproponował. Polecam szczepić się w ciąży.

  11. Mieszkam w UK , urodzilam coreczke w maju 2018 i szczepilam sie zarowno na grype jak i krztusiec, ciaza przebiegla prawidlowo, porod naturalny, corka duza i zdrowa, nie zaluje poniewaz ja jak i moja kolezanka bylysmy szczepione i w trakcie zimy wszyscy dookola chorowali a my bylysmy zdrowe, jednak wiele znajomych ktorych pytalam o szczepienia nie poddali sie im ,,bo to szkodzi” szkoda ze tak wazne decyzje podejmowane sa bo tak, zero wiedzy, zero informacji wszystko oparte na zaslyszanych informacjach…. bo ktos kiedys powiedzial😊

  12. Rodzę już niebawem. W pierwszej ciąży (10 lat temu) szczepiłam się na grypę, bo to było tylko zalecane. W obecnej ciąży szczepiłam się i na grypę i na krztusiec – zgodnie z zaleceniami lekarza. Nie żałuję. Szkoda, że informacje w Internecie są często nierzetelne na temat szczepień.

  13. Czy jest możliwość aby otrzymać linka/ dostęp do tych najnowszych badań na podstawie, których powstał wpis?

  14. Mieszkam w Warszawie, urodziłam w zeszłym roku. Ciaze prowadziłam u fajnego, polecanego lekarza, który zawsze miał dla mnie dużo czasu i odpowiadał na wszystkie pytania. Ale tematem szczepień w ciąży nie interesowałam się zupełnie- byłam przekonana, że nie wolno! Mimo, ze dużo czytałam na “ciążowe” tematy, te szczepienia zupełnie mi umknęły, a mój lekarz tez mi o nich nie mówił. Miesiąc przed terminem porodu złapalam jakiegoś paskudnego wirusa – wysoka gorączka, kaszel. Jakoś z tego wyszlam. W końcu nadszedł dzień porodu. Położna szybko zauwazyla, że z dzidziusiem jest coś nie tak (problemy z oddychaniem, niska saturacja) – szybkie badania i okazało się, że ma zapalenie płucka! Nie miałam pojęcia, że można się urodzić z zapaleniem płuc… Na szczęście antybiotyki pomogły i stan szybko się poprawił, a moje dziecko jest teraz radosnym, zdrowym maluchem:) Według lekarzy przyczyn takiej choroby może być bardzo wiele i pewnie nigdy się nie dowiemy skąd to się wzięło, ale jedna z nich na pewno może być infekcja mamy w III trymestrze. Ciekawa jestem czy to była grypa i czy szczepienie pozwoliłoby nam uniknąć komplikacji i długiego leczenia (tydzień w szpitalu)? Na kroplowkach z antybiotykiem spotykałam też inne mamy i dzidziusie z podobnym problemem- np podwyższone crp (bez innych objawów) u mamy i infekcja u dziecka… Wcześniej nie miałam pojęcia o tym, że takie rzeczy się zdarzają. Dodam, że badania takie jak mocz, gbs, morfologia miałam w porządku.

  15. A czy oprócz anegdot z życia może pani powoływać się w tak trudnym temacie na badania kliniczne? Do tej pory, nawet FDA przyznaje, że nie testowano szczepień na okoliczność powikłań w ciąży i rekomendacje nie są poparte badaniami.
    Mamaginekolog to opiniotwórcza strona, do tego prowadzona przez osobę z kompetencjami medycznymi. Czy jest szansa na wzniesienie jej poziomu do statusu jaki kreuje?

  16. Zaciekawiona

    Czegoś tu nie rozumiem: “Niestety, biję się w pierś, że w żadnej z moich ciąż się NIE szczepiłam.”, a kilka akapitów niżej… “Dla przykładu. Ostatnią szczepionkę przeciwko krztuścowi miałam podaną w ciąży w 2017 roku, czyli tylko 2 lata temu.” To w końcu szczepiła się pani w ciąży czy nie?

  17. Klaudia

    Super artykuł. 👍
    Jestem teraz w 25 tyg ciąży i mieszkam w Irlandii. Tutaj też zalecane są szczepienia w ciąży na grypę i ksztusiec. Jestem właśnie po obydwu szczepieniach, również tutaj są one refundowane. Artykuł tylko utwierdził mnie w przekonaniu, że podjęłam dobrą decyzję.

  18. Bardzo ciekawy artykuł. Mam jeszcze pytanie dotyczące szczepienia na rotawirusa w ciąży, czy to jest zalecane? Oraz dużo mówi się o szczepieniach kobiet w zyciu dorosłym przeciwko różyczce a ja chciałabym się dowiedzieć co ze szczepieniem mężczyzn którzy nie chorowali na świnkę? Warto ich zaszczepić?

  19. Mam jeszcze pytanie dotyczące szczepienia na rotawirusa w ciąży, czy to jest zalecane? Oraz dużo mówi się o szczepieniach kobiet w zyciu dorosłym przeciwko różyczce a ja chciałabym się dowiedzieć co ze szczepieniem mężczyzn którzy nie chorowali na świnkę? Warto ich zaszczepić?

  20. Jestem w 23 tygodniu ciąży i o szczepieniu na krztusiec wiem od początku ciąży i pionowałam żeby zaszczepić się koło 18 tygodnia, bo takie zalecenie dostałam od lekarza, ALE..! Od lutego nigdzie nie ma czystych szczepionek na krztusiec, jedynie na trio: krztusiec, tężec i błonnica. Mój lekarz sam się musiał doedukować i polecił to szczepienie dopiero po 28 tygodniu. Taka anegdota..

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*