USG wczesnej ciąży - jak interpretować?

Ginekolog
9 lutego 2017
Nicole

USG ciąży wczesnej – czyli przed 11 tygodniem

Mimo, że nie jest to USG „obowiązkowe” – to zdecydowałam się o tym napisać bo tak naprawdę większość kobiet w Polsce ma takie USG wykonywane. Uważam, że to bardzo dobrze z wielu powodów.

1. Kobieta jest spokojniejsza widząc, że ciąża się rozwija.
2. Możemy sprawdzić czy ciąża na pewno jest wewnątrzmaciczna, nie rozpoznana ciąża pozamaciczna to poważne zagrożenie zdrowia a nawet życia dla kobiety.
3. W tym okresie najdokładniej możemy ocenić wiek ciąży.
4. Jeżeli jest to ciąża mnoga, to w tym okresie możemy najdokładniej ocenić kosmówkowość – co jest bardzo istotne w zaplanowaniu dalszej opieki.

Badanie technicznie jest bardzo proste potrafi je wykonać każdy ginekolog, jednak sama interpretacja wyniku wymaga pewnej szczegółowej wiedzy na temat rozwoju struktur ciążowych oraz samego wzrastania samego zarodka na wczesnym etapie.

W dzisiejszym wpisie opisze wam kiedy jakie struktury się pojawiają. Kiedy możemy oczekiwać bicia serca. Jak ocenić wiek ciąży oraz najważniejsze kiedy nie panikować, jeżeli coś się nie zgadza.

USG ciąży wczesnej powinno być wykonane przezpochwowo. Około 9 tygodnia ciąży – u części kobiet będzie, w szczególności tych bardzo szczupłych, można zobaczyć zarodek już przez powłoki brzuszne, jednak u zdecydowanej większości badaniem z wyboru jest właśnie USG przezpochwowe.

USG przezpochwowe jest bezpieczne – nie stanowi żadnego zagrożenia dla ciąży.

Aby zrozumieć dalszą część tekstu muszę w roli wstępu napisać ponownie jak liczymy wiek ciąży. Bowiem, mimo potocznego pojęcia, że ciąża zaczyna się w momencie gdy plemnik zapłodni jajo – tak naprawdę my ginekolodzy liczymy ten moment zapłodnienia jako skończony 2 tydzień ciąży (nawet jeżeli wasza miesiączka była wcale nie 2 tygodnie temu a np. tydzień temu lub 4 tygodnie temu). Zrozumienie tego jest bardzo istotne aby, dalej interpretować obraz jaki uzyskamy na pierwszym badaniu USG.

Od momentu zapłodnienia za kolejne dwa tygodnie normalnie pojawiłaby się miesiączka. Jeżeli doszło do zapłodnienia i zagnieżdżenia (około 7-12 dni poźniej) to miesiączka się nie pojawi. Jest to pierwszy znak dla kobiety, że może być w ciąży.
Jeżeli ma regularne cykle i wykona w dniu spodziewanej miesiączki badanie bHCG (test ciążowy) z krwi to poziom jaki uzyska będzie mniej więcej 200 U/l.
Dlaczego o tym pisze w poście o USG wczesnej ciąży – a już tłumacze.
Ponieważ, najwcześniejszy objaw ciąży w USG możemy zobaczyć jak bHCG wynosi około 1000 U/l.
Dodatkowo ponieważ wiemy, że w zdrowej ciąży bHCG podwaja się co 48h – to po raz pierwszy zobrazowania pęcherzyka ciążowego (czyli pierwszego objawu ultrasonograficznego ciąży- gestational sac GS) w macicy możemy się spodziewać nie wcześniej niż ok 4 tygodnie i 5 dni.

Jest to ważne w kontekście ciąży pozamacicznej – jeżeli mamy bHCG powyżej 1000U/l i nie widać ciąży macicy to jest to poważny sygnał, że ciąża może być pozamaciczna. W takim wypadku wskazane jest monitorowanie narastania bHCG co 48h – w ciąży pozamacicznej zasadniczo nie będzie się podwajać, tylko przyrost będzie mniejszy.
Jak minie 5 tygodni (czyli 3 tygodnie od zapłodnienia) – pęcherzyk ciążowy w zdrowej ciąży powinien już u każdej kobiety być widoczny w macicy.


Na tym etapie nie widać jeszcze struktury kolejnej która się pojawia czyli pęcherzyka żółtkowego (yolk sac YS) – jest to taka jakby spiżarnia z pokarmem dla bardzo wczesnej ciąży.

Pęcherzyk żółtkowy pojawia się ok. 5 tyg + 2 dni do 5 tyg + 5 dni. Zazwyczaj gdy pęcherzyk ciążowy(GS) ma średnicę 8-10 mm..

Jeżeli pęcherzyk ciążowy ma średnice 25 mm i nie ma pęcherzyka żółtkowego świadczy to o tym, że jest to tak zwane puste jajo płodowe - czyli ciąża, która na bardzo wczesnym etapie – właśnie na etapie gdy powstaje pęcherzyk żółtkowy, przestała się rozwijać prawidłowo. Jednak przy tym zespole, często sam pusty pęcherzyk ciążowy może się rozwijać do dość sporych rozmiarów, nie znamy dokładnie przyczyny dlaczego ciąża nie dostaje sygnału, że ma swój rozwój zatrzymać. Rozpoznanie pustego jaja jest często bardzo szokujące dla kobiet – ponieważ, czują się one w ciąży – mają objawy, mają wzrost bHC, a jednak ciąża nie jest prawidłowa.
Puste jajo zazwyczaj nie nawraca i kolejna ciąża jest u zdecydowanej większości kobiet prawidłowa.

Wracając do rozwoju naszej prawidłowej ciąży. Pęcherzyk żółtkowy ma początkowo średnice 2-3 mm i z biegiem tygodni powiększa się do 6 mm. Jeżeli pęcherzyk żółtkowy jest większy niż 7 mm to jest niekorzystny objaw.

Dosłownie 1-2 dni po pojawieniu się pęcherzyka żółtkowego pojawia się zarodek. Rozwija się on na brzegu pęcherzyka żółtkowego i początkowo wygląda jak „pierścionek z brylantem”.

 

Około 5 tyg 5 dni pojawia się tętno u zarodka – ma on wtedy zazwyczaj około 3 mm długości CRL (crown rump length). Tętno MUSI się pojawić do czasu jak zarodek ma 6 mm (czyli ok 6 tyg +1 dzień) – jeżeli u zarodka 6 mm nie ma tętna to znaczy to niestety, że ciąża się nie rozwija.

 

Tętno płodu (FHR – fetal heart rate) na samym początku jest podobne do tętna matki około 70-80 uderzeń na minutę. Wzrasta ono z każdym dniem i około 9 tygodnia ciąży osiąga najszybszy rytm około 175 uderzeń na minutę.
Dość kontrowersyjne jest ostatnio czy wolno „słuchać” tętna we wczesnej ciąży.
Pamiętam, że jeszcze 6 lat temu słuchanie tętna za pomocą USG doppler u zarodków nawet 5 mm było standardem i nikt nie widział w tym nic dziwnego. Następnie było kilka doniesień, że podwyższona energia USG dopplera może być niekorzystna – choć badania nie były na ludzkich zarodkach, ze względów oczywistych. Obecnie są zalecenia aby do 8 tygodnia ciąży nie słuchać tętna płodu tylko obrazować je za pomocą tak zwanego Motion- mode (M-Mode). Najogólniej tłumacząc to - patrzymy ile razy serduszko bije.
Nie chce tu negować lekarzy, którzy słuchają tętna we wcześniej ciąży bo wiem, że zdecydowana większość tak robi. Nie uważajcie tego jako błąd. Te doniesienia są naprawdę nowe i niepewne. Ja na wszelki wypadek nie słucham tętna bo nie jest to konieczne, tak samo sprawdza się M-mode.

 

W tym okresie o którym jest dzisiejszy wpis – wszystkie zarodki rozwijają się w tym samym tempie. Na podstawie pomiaru CRL - czyli długości zarodka, możemy bardzo dokładnie (co do dnia) określić wiek ciąży.

 


Poniżej normy.

 

Warto jednak pamiętać – że zakładamy tu, że kobieta miała regularne miesiączki.
Więc jeżeli u was wiek ciąży nie zgadza się z długością zarodka – nie znaczy to, że ciąża jest chora – oznacza to, że jest młodsza lub starsza.

Najtrudniejsze dla pacjentek są sytuacje gdy ciąża jest młodsza niż się spodziewają – o czym z oczywistych względów mogą nie wiedzieć.

Pacjentka robi test ciąży – odliczając dni, czeka te dwa tygodnie, bo koleżanka jej powiedziała, w internecie przeczytała lub pamięta z poprzedniej ciąży, że nie warto iść na USG wcześniej niż za 2 tygodnie od testu (gdy ciąża teoretycznie ma 6 tygodni skończone i będzie już tętno). Pacjentka idzie na USG z duszą na ramieniu, a tam w USG widać tylko pęcherzyk ciążowy. Około 5 mm, bez pęcherzyka żółtkowego, bez zarodka. Pacjentka jest przerażona. Ciąża nie żyje nie ma tętna – tym czasem u zdecydowanie większości ciąża jest po prostu o tydzień młodsza. Kobieta miała owulacje tydzień poźniej niż w „klasycznym” 28- dniowym cyklu – a obraz USG odpowiada zdrowej ciąży ale nie 6 tygodniowej tylko 5 tygodniowej.
Co w takiej sytuacji zrobić. Nie panikować – wrócić na USG za 2 tygodnie. Wtedy już na pewno musi być zarówno zarodek jak i tętno.