Nadciśnienie tętnicze w ciąży okiem kardiologicznym

Nadciśnienie tętnicze w ciąży okiem kardiologicznym

Nadciśnienie tętnicze jest jednym z częstszych powikłań w przebiegu ciąży i dotyczy około 5-10% ciężarnych. W przebiegu „zdrowej” ciąży ciśnienie tętnicze ulega obniżeniu- ciśnienie skurczowe czyli potocznie mówiąc górne obniża się już na początku ciąży, a ciśnienie rozkurczowe (potocznie dolne) obniża się do II trymestru, po czym stopniowo rośnie w III trymestrze. Te zmiany nie dziają się bez przyczyny. Obniżenie ciśnienia się aby krew mogła łatwiej przepływać przez łożysko. Czasami gdy mamy zaburzenia implantacji łożyska – przyczyny ich niestety nie są zazwucaj znane, to dochodzi do podwyższenia ciśnienia w ciąży o czym pisała Wam Nicola tu

https://mamaginekolog.pl/nadcisnienie-tetnicze-w-ciazy/

Szereg zmian w ciele ciężarnej kobiety wywiera bezpośredni lub pośredni wpływ na przebieg nadciśnienia rozpoznanego przed ciążą lub tego pojawiającego się w ciąży.

Prawidłowe ciśnienie w trakcie ciąży to poniżej 140/90 mmHg. Nadciśnienie tętnicze rozpoznajemy gdy w pomiarach stwierdzamy ciśnienie skurczowe ≥ 140 mmHg i/lub rozkurczowe ≥ 90 mmHg.

Podział nadciśnienia tętniczego jest trochę umowny i jak uczułam się o nim na studiach to szczerze mówiąc wydawał mi  się trochę dziwny.  (Miałam dokładnie tak samo – 😉 – Nicole)  Patrząc na inne choroby wikłające ciążę, np. cukrzycę jest jasne, że jak pojawią się w ciąży to jest ciążowe, a z nadciśnieniem jest tak, że aż do 20 tygodnia jest niezwiązane z ciążą. 😉

Podział wygląda tak:

nadciśnienie uprzednio występujące– czyli ciśnienie, które wystąpiło przed zajściem w ciążę lub rozwinęło się przed 20 tygodniem ciąży i utrzymuje się powyżej 6 tygodni po porodzie.

Jeśli nadciśnienie tętnicze rozwija się przed 20 tygodniem ciąży najczęściej oznacza to, że istniało przed zajściem w ciążę, ale było niezdiagnozowane. Jeśli kobieta wie, że choruje na nadciśnienie i przyjmuje z tego powodu leki, warto by przed zajściem w ciążę omówiła ze swoim lekarzem modyfikację leczenia. Niektóre leki obniżające ciśnienie nie powinny być stosowane w ciąży, ponieważ działają niekorzystnie na rozwijające się dziecko. Kobiety z rozpoznanym nadciśnieniem powinny mieć zapewnione regularne kontrole lekarskie lub położnicze oraz badania krwi i moczu, by zawczasu rozpoznać ewentualny stan przedrzucawkowy.

nadciśnienie wywołane ciążą– rozwija się po 20 tygodniu ciąży i zazwyczaj ustępuje w ciągu 6 tygodni po porodzie.

Często łagodne, niewymagające włączenia leków. Ważne są samodzielne pomiary ciśnienia w domowej kontroli i częste badania ogólne krwi, a przede wszystkim moczu. Dlaczego moczu? Otóż to co uważnie obserwujemy w badaniu moczu to białko. Pojawienie się białka w dużej ilości oznacza, że rozwija się stan przedrzucawkowy (o nim niżej). Nadciśnienie wywołane ciążą najczęściej przebiega bez białkomoczu.

Każda ciężarna z nadciśnieniem tętniczym powinna mieć również przeprowadzane regularne badania USG, by monitorować: jak dziecko rośnie, objętość wód płodowych i przepływy krwi do łożyska czyli tak zwany USG Doppler.

W przypadku, gdy wartości ciśnienia stale przekraczają 150/95 mmHg wymagane jest włączenie leczenia doustnego. Rekomendowanych jest kilka leków, ale najczęściej przepisywany i określony jako bezpieczny (kategoria B) jest metyldopa.

stan przedrzucawkowy (preeklampsja) to pojawienie się nadciśnienia wywołanego ciążą z dużym białkomoczem (powyżej 0,3g na dobę). Stan przedrzucawkowy może wystąpić zarówno u kobiet z nadciśnieniem rozpoznanym przed ciążą, jak i nadciśnieniem po raz pierwszy rozpoznanym w ciąży. Zwykle pojawia się po 20 tygodniu i mija w ciągu 6 tygodni od porodu. Jest to rzadkie, ale zdarza się, że stan przedrzucawkowy i rzucawka mogą pojawić się również po raz pierwszy do czterech tygodni po porodzie!

Stan przedrzucawkowy to tak naprawdę nie tylko nadciśnienie z białkiem w moczu, ale poważne zaburzenie wielonarządowe (nerek, wątroby, układu krzepnięcia), mogące powodować komplikacje zarówno dla matki, jak i dla dziecka. Często jeśli choroba postępuje i lekarzom nie udaje się doraźnie lekami stabilizować stanu matki, jedynym sposobem skutecznego leczenia stanu przedrzucawkowego jest poród.

Każda kobieta może zachorować na te schorzenia. Jednak u niektórych ryzyko rozwoju nadciśnienia jest wyższe. Umiarkowane ryzyko dotyczy Cię jeśli:

to Twoja pierwsza ciąża lub od ostatniej ciąży minęło ponad 10 lat,

-jesteś w ciąży mnogiej,

-jesteś otyła (BMI powyżej 35),

-masz 40 lat lub więcej,

– masz rodzinny wywiad nadciśnienia ciążowego lub stanu przedrzucawkowego.

Jeśli chorujesz na nadciśnienie tętnicze, w poprzedniej ciąży miałaś nadciśnienie tętnicze lub stan przedrzucawkowy, masz przewlekłą niewydolność nerek lub cukrzycę lub stwierdzono u Ciebie chorobę autoimmunologiczną (jak zespół antyfosfolipidowy, toczeń rumieniowaty układowy) ryzyko rozwinięcia w ciąży stanu przedrzucawkowego jest bardzo wysokie.

Jakie są objawy nadciśnienia tętniczego?

Najczęściej nadciśnienie tętnicze (łagodne i średnie) w ciąży nie daje żadnych objawów. Dlatego właśnie regularne pomiary powinny być przeprowadzane na każdej wizycie u lekarza i położnej. Ponad to należy regularnie kontrolować mocz, by możliwie wcześnie rozpoznać stan przedrzucawkowy. Jednak, gdy ciśnienie zaczyna gwałtowanie wzrastać lub rozwija się białkomocz, którego nie jesteśmy świadome, pojawiają się objawy alarmujące. Wówczas należy pilnie zgłosić się do lekarza lub położnej, by przeprowadzić pilną diagnostyką.

Objawy alarmujące to:

silne, nieustępujące bóle głowy, niereagujące na środki przeciwbólowe,

-zaburzenia widzenia – niewyraźne widzenie, błyski, plamy,

-nudności i wymioty pojawiające się w zaawansowanej ciąży,

-ból brzucha – charakterystyczny dla stanu przedrzucawkowego jest ból w górnej części brzucha, najczęściej po prawej stronie,

osłabione lub niewyczuwalne ruchy dziecka,

– ogólne bardzo złe samopoczucie,

-obrzęki – nagle pojawiające się obrzęki twarzy i dłoni.

Jeśli chodzi o obrzęki szczególnie stóp, dłoni i twarzy to jest to bardzo częsta dolegliwość w ciąży. I zdecydowana większość obrzęków nie ma nic wspólnego ze stanem przedrzucawkowym. Ja sama będąc w dwóch ciążach byłam spuchnięta jak balon. Do tego stopnia, że pod koniec ciąży do pracy chodziłam tylko w crocks’ach, bo nie mogłam założyć żadnych innych butów! (na szczęście było ciepło). I oczywiście nie były to obrzęki związane z nadciśnieniem ciążowym lub rozwijającym się stanem przedrzucawkowym. W tych nagłych obrzękach bardziej chodzi o szybkość ich narastania – nie było obrzęków i nagle się pojawiły lub były umiarkowane, a w ciągu na przykład jednego dnia stały się bardzo duże.

Co można zrobić, by zmniejszyć ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego?

Modyfikacja stylu życia nie wpływa znacząco na kontrolę ciążowego nadciśnienia. Oczywiście należy się zdrowo odżywiać, zabronione jest palenie papierosów, picie alkoholu, należy unikać  bardzo solonej żywności (ale nie ma zaleceń, by nie przekraczać w diecie 5g soli na dobę, tak jak to jest zalecane u kobiet niebędących w ciąży, a z rozpoznanym nadciśnieniem tętniczym).  To co ważne – w przypadku otyłych kobiet zalecane jest zwiększenie masy ciała w ciąży maksymalnie o 7kg.

Według najnowszych wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego kobietom z wysokim lub umiarkowanym ryzykiem wystąpienia stanu przedrzucawkowego należy celem zapobiegania chorobie zalecić profilaktyczne przyjmowanie aspiryny pomiędzy 12. a 36. tygodniem ciąży.

Nicola pisała o tym tu

Profilaktyka kwasem acetylosalicylowym w ciąży

Oczywiście decyzja o wskazaniach do włączenia leku powinna być podjęta po konsultacji z ginekologiem prowadzącym ciążę.

Na koniec napisze Wam jeszcze o dwóch bardzo poważnych (i zagrażających życiu) stanach związanych z nadciśnieniem tętniczym w ciąży. Pierwszy z nich to rzucawka (cały czas piszę o stanie przedrzucawkowym, więc w końcu gdzieś musi się pojawić rzucawka).

Rzucawka jest ciężkim powikłaniem stanu przedrzucawkowego.  Charakteryzuje się napadami ataków drgawkowych takich jak w padaczce. Jest stanem bardzo niebezpiecznym zarówno dla  życia matki jak i dziecka.

Zespół HELLP jest kolejnym zagrażającym  życiu powikłaniem ciąży, zwykle uważanym za wariant stanu przedrzucawkowego. Nazwa pochodzi od pierwszych liter elementów składających się na zaburzenia występujące w tym zespole- zaburzeń wątroby, krwi i układu krzepnięcia.

(H-hemolysis EL-elevated liver enzymes LP-low plateletcount). Najczęściej występuje między 27. a 37. tygodniem ciąży, chociaż zdarzają sie też przypadki poporodowe. Czasem jest trudny do zdiagnozowania ponieważ nie zawsze występuje z nadciśnieniem tętniczym i białkomoczem.  OBJAWY ALARMUJĄCE opisane wyżej są również objawami zespołu HELLP.

Zarówno w rzucawce, jak i w zespole HELPP często jedynym skutecznym sposobem leczenia jest zakończenie ciąży.

Co nie rzadko jest przyczyną przedwczesnego porodu. Przedwczesnego porodu, który nie jest samoistny, tylko wywołany przez lekarzy (fachowo nazywa się to jatrogennych) – co prawda mogło by się wydawać pogarsza rokowanie dla dziecka, ale tak naprawdę jest zabiegiem ratującym życie matki, a skoro matki ciężarnej to też płodu.

 

Co po porodzie?

W pierwszym tygodniu po porodzie mogą utrzymywać się jeszcze podwyższone wartości ciśnienia. Zadadzą się również, że nadciśnienie pojawi się dopiero w połogu i wtedy jest objawem alarmującym i nie powinno być bagatelizowane! Do pełnej normalizacji ciśnień powinno dojść w ciągu 6 tygodni (jeśli rozpoznano nadciśnienie spowodowane ciążą). Po porodzie nie ma przeciwwskazań do przyjmowania leków hipotensyjnych, które były zabronione w ciąży. Dobrze też odstawić (zmienić pod kontrolą lekarza na inny lek) stosowaną w trakcie ciąży metyldopę, ponieważ udowodniono, że powoduje depresję poporodową.

Nadciśnienie i karmienie piersią.

Karmienie piersią nie powoduje wzrostu ciśnienia tętniczego. A nadciśnienie tętnicze nie jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią. Wszystkie leki obniżające ciśnienie przechodzą do mleka, ale ich stężenie jest minimalne i nie zagraża dziecku. Jest to też dość nowe doniesienie i ostatnich latach wiele się w tym temacie zmieniło. W tym temacie polecam również artykuł Nicoli

Leki w trakcie laktacji

Podsumowując, nadciśnienie tętnicze w ciąży u większości kobiet ma przebieg łagodny – jednak taka ciąża powinna być pod większym nadzorem bo może się ono przeistoczyć w bardzo poważny stan chorobowy zarówno mamy jaki dziecka.

Nadciśnienie tętnicze nierzadko jest przyczyną mniejszej lub większej niewydolności łożyska, a co za tym idzie gorszego wzrastania dzieciątka, dlatego monitorowanie wzrastania i dobrostanu dziecka na podstawie regularnych badań USG oraz KTG jest kluczowe. Nie ma jednoznacznych wytycznych jak często i od kiedy powinny być te badania wykonywane, bo będzie to zależało od tego jakie wartości ciśnienia ma mama oraz tego jakie są poprzednie wyniki badań – częstotliwość dostosuje lekarz do potrzeb każdej pacjentki.

Opracowane na podstawie:

2018 ESC/ESH Guidelines for the management of arterialhypertension

2018 ESC Guidelines for the management of cardiovascular diseases during pregnancy

 

 

35 komentarzy

  1. Bardzo mi pomógł ten artykuł!
    Jestem w 36tc i od kilku tygodni ‘męczę się’ ze zbyt wysokim ciśnieniem. Ale mieszkam za granicą i komunikacja pomiędzy mną a lekarzami nie jest tak swobodna, jakby miało to miejsce w Polsce. Dlatego wielkie dzięki za rozjaśnienie mi kilku kwestii.
    Biorę metyldopę, przepływy super, ale synek nie rośnie tyle, ile zdaniem położnej powinien. Mam nadzieję, że uda mi się donosić do terminu, by mały miał szansę jak najwięcej przybrać na wadze.

  2. W listopadzie zaszłam w ciążę, całą ciążę czułam się super, raz tylko zdarzyło mi się wymiotować. Robiłam wszystko, prałam, sprzątałam, chodziłam na zakupy itd. Do mają ciśnienie idealne ok 120/80. Po 20stym mają zaczęło rosnąć do 140/90, dwa razy dziennie mierzyłam ciśnienie, lekarz wprowadził DOPEGYT, który nie działał. 2 giego lipca ciśnienie wzrosło do 150/100, lekarz zalecił badanie moczu. Odbiór wyniku: białko w moczu 33, do tego ciśnienie 156/120. Kiedy tylko zobaczyłam że jest białko w moczu, powiedziałam do męża: Emilka dziś będzie z nami. We wtorek godz 17 lekarz kazał wstawić się do szpitala, godz 19:45 moja córeczka w 36tygodniu z wagą 2 kg przyszła na świat przez CC, ratujące nasze życie. Po porodzie bardzo ciężko mi ciśnienie spadało, tydzień podawano mi w szpitalu embrantil i spadło. Dziś tulę do piersi zdrowiutkiego 4,5miesiecznego “starego wcześniaczka”

  3. Bardzo przydatny artykuł. Dziękuję. Czy jest możliwa ciąża ze szczęśliwym zakończeniem, po ciąży ze stanem przedrzucawkowym i hipotrofii? Czy zdarzają się takie przypadki?

    • W pierwszej ciąży miałam stan przedrzucawkowy i zespół HELLP, syn urodził się w 31 tc. Teraz jest zdrowym i super rozwijającym się chłopcem. Po 2,5 roku zdecydowałam się na drugą ciążę. W zeszłym roku urodziłam zdrowa i donoszona córkę, ciąża przebiegła bezproblemowo, brałam accard.

  4. U nas synek ma już skończone 4 lata urodził się w 2014 roku w sierpniu. Na początku wszystko było ok. Gdzieś w 7 miesiącu ciąży za żel pichnac i źle się czuć. Co później okazało się właśnie nadciśnieniem. Moja Pani dr która prowadziła ciąże w ogóle mi nie mierzyła ciśnienia na wizycie która miała co 3 tyg. Na początku było 140/90 tętno ponad 100 a później było już coraz gorzej byłam cała spuchniete obrzeknieta. W 37 tyg trafiłam na szpital i trzymali mnie tydzień. Dopiero po tygodniu zrobili cesarke a w tym czasie ciśnienie skoczyło strasznie było nawet 180/100 a tętno 124 to najgorsze chwilę. Wyprpsilam wręcz ta cesarke i w końcu mi ją zrobiono. Anestezjolog w ogóle nie mógł się wkic taki miałam obrzęk ciała. Na szczęście wszystko skończyło się dobrze. W przyszłości planujemy drugie dziecko. Ale lekarza i szpital zmienię napewno. Obrzęku na ciele ppzbylam się dopiero 2 lata po porodzie

  5. 20 tydzień ciśnienie 120/80 tydzień 22 150/90 i się zaczęło.Nie mieszkam w Polsce także tu opieką medyczna jest trochę inna takze odrazu wylądowałam w szpitalu.Tak zaczęła się nasza 6 tyg walka o każdy dzień .Lekarze uświadamiali że poród może być wcześniej pokazywali oddział wcześniaków przygotowywali byli świadomi ze leki które podają nie pomogą.W nocy zabrali mnie na oddział intensywnej terapii gdzie położna mierzyła mi ciśnienie co 30 min i obserwowali nie świadoma tego się się dzieje do będzie później czekałam.Rano obchód (lekarzy oczywiście badanie moczu i krwi miałam codziennie i białko w moczu cały czas) sprawdzili wyniki odruchy i noga mi zadrzala powiedzieli że wystarczy.Nie są w stanie dac mi więcej leków bo nie pomagają i stan przedzucawkowy lepiej zrobić cc i wyjąć zdrowe dziecko niż czeka.O swoich odczuciach nie będę pisała bo nie da się tego opisać.28 tydzień urodzila się nasza córka. Malutka calineczka bo nie wazyla kg ale zdrowa z wczesniactwa ma Blizne pod nosem po tlenie. Ściąganie mleka codziennie wizyty w szpitalu tlen w domu i mamy teraz piękna zdrowa 4 latke. A ciśnienie nadal mam wysokie nikt nie wie dlaczego wszystko wporzadku mocz nerki krew robią mi co 3 miesiące na ciśnienie biorę tabletki.

  6. Dziękuję za ten artykuł.

  7. Dziękuję za ten artykuł. Wiele rzeczy mi wyjaśnił.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*