Czy Twoje dziecko prawidłowo oddycha?

Mamaginekolog dla dzieci
3 listopada 2019
Roger Publishing

Zaraz po narodzinach, wraz z pierwszym krzykiem, wykonujemy swój pierwszy oddech. Oddech, który od tej pory jest podstawa naszej egzystencji. Jesteśmy zaprogramowani do wykonywania około 20 tysięcy oddechów na dobę, średnio 12-14 na minutę. Robimy to automatycznie i w pełni nieświadomie. Dlatego też tak ważne jest, żeby bacznie obserwować nasze dzieci i w ten sposób pomóc im zadbać o zdrowie i realnie wpłynąć  na ich jakość życia.

 

Jak powinno więc oddychać moje dziecko?

 

Prawidłowe fizjologiczne oddychanie powinno odbywać sie przez nos przy zamkniętych ustach. Gdy nasza pociecha oddycha przez nos, przepływające powietrze, dzięki znajdującym sie tam rzęskom i komórkom kubkowym wytwarzających śluz, jest odpowiednio oczyszczane i nawilżone. W zależności od panujących na zewnątrz warunków, powietrze jest odpowiednio przygotowywane do przejścia przez górne i dolne drogi oddechowe, by ostatecznie uwolnić tlen do naszego organizmu.

 

Dlaczego prawidłowe oddychanie jest tak ważne?

 

Oddychanie przez nos to nie tylko ochrona przed infekcjami górnych dróg oddechowych, ale również stymulacja rozwoju narządu żucia i części twarzowej czaski. Przy przedłużającym i utrwalającym się modelu oddychania przez usta, może dochodzić do poważnych zmian w układzie kostno-szkieletowym. Mówiąc prościej, sposób oddychania ma bezpośredni wpływ na wygląd twarzy naszego dziecka. Oddychanie przez usta zaburza bowiem symetrię i proporcje twarzy. Przy ciągle otwartych ustach znacznie zmniejsza się napięcie dolnej części twarzy, wyraźnie uwidacznia się opadająca warga dolna i skrócona warga górna. Pociągła, płaska twarz z mniej uwidocznionymi kośćmi policzkowymi oraz cofnięta żuchwą, może powodować wygląd “wiecznie zmęczonej ” , “gapowatej” twarzy. U tak oddychającyh dzieci, często obserwuje się, zwężenie górnego łuku zębowego, czyli tzw. gotyckie podniebienie. Niewystarczający rozwój kości szczęki, spowodowany brakiem przepływu powietrza przez nos, powoduje natomiast stłoczenia zębów. Ciągle otwarte usta to również suchość jamy ustnej i zmniejszony przepływ śliny, a co za tym idzie, zwiększona podatność na występowanie próchnicy u dzieci.

 

Z logopedycznego punktu widzenia, długotrwały nawyk oddychania przez usta obniża napięcie mięśniowe warg. Przy otwartych ustach język nie spoczywa prawidłowo na podniebieniu górnym, a bezwładnie, płasko leży na dnie jamy ustnej, co w konsekwencji przyczynia się do powstania wad i zaburzeń rozwoju mowy.

 

Oddychanie przez usta wraz z niedrożnością dróg oddechowych, mogą przyczyniać się do poważnych zaburzeń snu a nawet bezdechów sennych. Zmniejszona ilość tlenu docierająca do mózgu, powodując jego niedotlenienie, może powodować zmiany w zachowaniu dziecka. Ciagłe uczucie zmęczenia, apatyczność, zaburzenia koncentracji, gorsze wyniki w nauce - nieadekwatne do ich zdolności, ale z drugiej strony, nadpobudliwość czy objawy ADHD, mogą być skutkiem nieprawidłowego oddychania.

 

Jakie mogą być przyczyny oddychania przez usta?

 

Do najczęstszych przyczyn należą realne przeszkody w jamie nosowo-gardłowej, uniemożliwające przepływ powietrza lub znaczne jego utrudnienie. Tymi powodami mogą być między innymi:

  • przerośnięte migdałki podniebienne
  • przerośnięty migdałek gardłowy
  • alergie
  • przewlekłe, nieleczone stany zapalne jamy nosowo-gardłowej
  • wrodzone, osłabione napięcie mięśni warg
  • osłabienie napięcia mięśni warg, spowodowane nawykowym ssaniem palca lub smoczka
  • wszelkie nieprawidłowości powodujące opadnięcie i cofnięcie się żuchwy
  • nieprawidłowa budowa nosa (krzywa przegroda nosa)
  • niska pozycja języka (krótkie wędzidełko podjęzykowe)

 

Co powinno mnie zaniepokoić?

 

Najlepiej jest obserwować nasze pociechy wtedy, gdy one same są tego nieświadome. Obserwacja dzieci podczas snu, oglądania bajek lub bardzo skoncetrowanych na danej czynności/zabawie, może uwidocznić między innymi ciagłe otwarcie ust. Niekompetencja warg (warga górna nie styka się z wargą dolna) jest najbardziej charakterystycznym objawem zaburzenia prawidłowego toru oddychania. Dodatkowo wady zgryzu (krzywe zęby), zapadnięte policzki, wydłużony dolny odcinek twarzy, zmęczony wyraz twarzy, podkrążone oczy powinny być dla nas czerwoną lampką. Dziecko może skarżyć się na suchość w jamie ustnej, mieć popękane i suche usta, a nawet liczne ubytki próchnicowe. Częste przeziębienia, stany zapalne gardła, obniżona odporność, seplenienie, niewyraźna mowa, słaba koncentracja, a w szczególności chrapanie w nocy powinny być dla nas sygnałem do konsultacji z lekarzem pediatrą.

 

Jak pomóc mojemu dziecku?

 

By pomóc naszemu dziecku niezbędna może okazać się wizyta u specjalisty. Lekarz laryngolog będzie mógł ocenić przyczyny mechaniczne, alergolog stwierdzić lub wykluczyć alergię. Zaburzenia toru oddychania bardzo często leczone są mutlidyscyplinarnie i wymagają dużego zaangażowania zarówno pacjenta jak i rodzica.

 

Z własnej praktyki wiem, że w wielu przypadkach to właśnie lekarz-dentysta, jest pierwszą osobą rozpoznającą problem oddychania przez usta u dziecka. Przy rutynowych wizytach stomatologicznych, lekarz poprzez stwierdzenie istniejących wady zgryzu, stanu uzębienia a także zmian w proporcjach i asymetrii twarzy jest w stanie zdiagnozować tę nieprawidłowość już po kilku minutach. Dlatego też, tak ważne są reguralne wizyty u dentysty od pierwszych ząbków mlecznych.  Zdecydowanie łatwiej i taniej jest zapobiegać niż leczyć, dlatego bądźmy dobrymi obserwatorami naszych dzieci.

 

Lekarz-dentysta Anita Misztalewska-Gözübüyük