Gorączka

Gorączka

Gorączka…która mama z Was tego nie zna?
Dotykacie dziecko i już wiecie…że to znowu ona. Bierzecie w ręce termometr w nadziei, że jednak się mylicie, że może „przesadzacie” (?) może dziecko „się zgrzało, bo biegało” (?) ale…czemu jest takie marudne?!

Tak to pewnie ona… ciocia gorączka was nawiedziła.
Przy pierwszej gorączce pewnie poleciałyście od razu do pediatry… (ja tak zrobiłam). Ale teraz już wiecie, że z gorączką bez innych niepokojących objawów macie czekać 3 dni – obserwować dziecko i „zbijać gorączkę”.
No właśnie ale co to naprawdę znaczy. O wyjaśnienie tego poprosiłam naszą pediatrę. Pediatrę mojego synka.

Alicja opowiedz mi o gorączce…

Gorączka jest jednym z częściej występujących objawów chorobowych u dzieci. Każdy rodzic chyba pamięta ten pierwszy raz, kiedy jego maluch zagorączkował. Zawsze kiedy gorączka się pojawia, budzi niepokój rodziców, zwłaszcza jeśli gorączkuje małe dziecko. Ważne, aby wiedzieć jak postępować gdy już wystąpi.

– Dobrze, to proszę powiedzieć co się dzieje z dzieckiem.
– Ma wysoką gorączkę.
– A jaka była najwyższa temperatura?
– 38ºC!

Ile razy odbyłam taką rozmowę z rodzicami… Doskonale zdaję sobie sprawę z tego, że dla rodzica, każdy wzrost temperatury u jego dziecka jest dużym problemem. Dobrze jednak wiedzieć, że czasem to, co martwi rodzica, dla lekarza nie jest niczym strasznym (a zdarza się i na odwrót!) a gorączka ma swoją konkretną definicję.

Gorączka to temperatura ciała powyżej 38 stopni Celsjusza (lub 38,5 °C mierzone w odbycie). Może ona towarzyszyć wielu chorobom infekcyjnym okresu dziecięcego. Temperatura powyżej 38,5°C wymaga obniżania przy użyciu leków przeciwgorączkowych, a powyżej 39,5°C mówimy o wysokiej gorączce, która powinna być szybko obniżona. Trzeba pamiętać, że nie każda gorączka oznacza poważną chorobę, niemniej jednak wymaga od rodziców poświęcenia dziecku szczególnej uwagi.

 

Jak mierzyć temperaturę?
W tej chwili na rynku dostępnych jest dużo różnych termometrów – elektronicznych, na podczerwień, alkoholowych. Każdy z nich nadaje się do mierzenia temperatury u dzieci, jednak musisz pamiętać o pewnych zasadach. Termometrów z metalową końcówką (alkoholowych i elektronicznych) u dzieci do 2 roku życia używaj do pomiaru temperatury w odbycie, u dzieci starszych – pod pachą. W kwestii termometrów na podczerwień, koniecznie przeczytaj w instrukcji obsługi gdzie producent zaleca wykonywanie pomiaru. Ma to związek z różnicami temperatury skóry różnych partii ciała. Niektóre bowiem są kalibrowane na skroń (tu temperatura zazwyczaj jest nieco wyższa w związku z obecnością tętnicy skroniowej i mięśnia skroniowego), inne na środek czoła, jeszcze inne wyciągają średnią z pomiaru wzdłuż łuku brwiowego. Nie nadają się one jednak do pomiaru temperatury na klatce piersiowej czy brzuchu.

 

Czy zawsze trzeba „zbijać” gorączkę?
Nie! Gorączka jest naturalnym mechanizmem obronnym organizmu. Dlatego też poniżej 38,5°C nie zaleca się obniżania temperatury. Pamiętaj jednak, że dużo zależy od tego jak Twoje dziecko znosi gorączkę – niektóre maluchy nawet przy 39,5°C potrafią hasać, inne już przy 38,0°C pokładają się i leją przez ręce. Obserwuj swoje dziecko. Jeśli widzisz, że ma dobry apetyt, pije chętnie, bawi się jak zwykle – możesz wstrzymać się z podaniem leku (o ile Twoje nerwy wytrzymają 🙂 ). Ale gdy jest marudne, odmawia jedzenia i picia i wygląda na chore przy niższej temperaturze – nie czekaj do magicznych 38,5°C.

 

Jakie leki stosować?
Ibuprofen – jest lekim przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym
• możesz go stosować po 3 miesiącu życia dziecka
• o ile nie ma przeciwskazań, powinien być lekiem pierwszego rzutu ze względu na działanie przeciwzapalne
• podawaj 5-10 mg/kg masy ciała co 6-8 godzin
• Uwaga! Pamiętaj, aby nie podawać tego leku w ospie wietrznej (zwiększa ryzyko nadkażeń bakteryjnych)
Paracetamol – jest lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym
• możesz go stosować od pierwszych dni życia dziecka.
• podawaj 10-15 mg/kg masy ciała co 4-6 godzin

Inne leki przeciwgorączkowe:
• Kwas acetylosalicylowy (aspiryna) – jako lek przeciwgorączkowy jest przeciwskazana u dzieci do 12rż.
• Metamizol (pyralgina) – u dzieci do 15 rż. może być stosowana wyłącznie w ciężkiej, zagrażającej życiu gorączce, kiedy inne leki przeciwgorączkowe są nieskuteczne lub przeciwwskazane – nigdy nie podawaj dziecku tego leku bez konsultacji z lekarzem.

Fizyczne metody obniżania temperatury możesz stosować wspomagająco:
• zimne okłady najlepiej kłaść na okolicę wątroby (pod prawym łukiem żebrowym) lub pachwin – w tych miejscach jest duży przepływ krwi, co spowoduje, że organizm Twojego dziecka szybciej się schłodzi.
• chłodna kąpiel może być pomocna, ale i nieprzyjemna – pamiętaj, że temperatura wody powinna być tylko o 1-2 stopnie niższa niż temperatura ciała dziecka.

Jak stosować leki?
Wskazane odstępy czasowe dotyczą kolejnych dawek tego samego leku. Jeśli Twoje dziecko intensywnie gorączkuje warto zdecydować się na jeden lek i podawać go regularnie, aby utrzymać ciągłość jego działania (np. ibuprofen co 8 godzin). Jeśli to nie wystarcza i dziecko gorączkuje częściej – w przerwie między kolejnymi dawkami leku podstawowego możesz podać drugi lek (np. paracetamol) – będzie to bezpieczne o ile zachowasz zalecone odstępy między kolejnymi dawkami tego samego leku.

Np. Twoje dziecko zagorączkowało o 8:00 i dostało od Ciebie dawkę ibuprofenu. Kolejną dawkę planujesz podać po upływie 8 godzin, czyli o 16:00. Jeśli temperatura ponownie wzrosła o 15:00 (minęło ponad 6 godzin), możesz bezpiecznie podać kolejną dawkę wcześniej. Jeśli jednak gorączka nawróci o 13.00, czyli przed upływem 6 godzin od poprzedniego podania leku – wtedy „ratujesz” się podaniem paracetamolu. Co ważne, nawet jeśli ten paracetamol podasz, o 16:00, czyli po planowych 8 godzinach i tak podaj Ibuprofen – aby utrzymać ciągłość jego działania i nie dopuścić do ponownych wzrostów temperatury.

Inny możliwy sposób dawkowania to regularne podawanie paracetamolu na zmianę z ibuprofenem co 4 godziny, czyli każdego z leków w odstępach co 8 godzin.

WAŻNE!
Ten sam lek może kryć się pod różnymi nazwami. Np. Apap, Panadol, Calpol, Efferalgan to wszystko paracetamol. Nurofen, Ibum, Ibuprom to ibuprofen. Pamiętaj o tym!

Dlaczego warto nauczyć się samemu przeliczać dawki a nie korzystać z tabelek na opakowaniach?
W tabelkach umieszczane są zakresy dawek, zazwyczaj niestety dość szerokie. Często spotykam się z tym, że rodzice martwią się, że temperatura nie obniża się po podaniu leku przeciwgorączkowego, który podali zgodnie z informacją na opakowaniu. Po dopytaniu okazuje się jednak, że dawka była zbyt mała lub z dolnego zakresu skuteczności. Po zaleceniu pełnej dawki (10 mg/kg masy ciała dla ibuprofenu, 15 mg/kg masy ciała dla paracetamolu) temperatura zdecydowanie się obniża.
Nie jest to wcale trudne. Wystarczy, że pomnożysz masę ciała dziecka przez zalecaną dawkę leku (10 mg lub 15 mg) i podzielisz przez stężenie syropu.
Np. dla 12 kilogramowego dziecka jednorazowa dawka ibuprofenu wynosi 120mg a paracetamolu 180mg.
Ibuprofen występuje w 2 stężeniach – 100 mg/5ml lub 200 mg/5ml (forte). Zatem dziecku podasz 6 ml zwykłego syropu lub 3 ml preparatu forte.

Paracetamol ma zdecydowanie większe zróżnicowanie stężeń – od standardowego 120 mg/5ml, przez 200 mg/5ml, 250 mg/5ml aż do najbardziej stężonego 100 mg/ml. W zależności od tego jaki masz syrop, podasz dziecku odpowiednio 7,5 ml, 4,5 ml, 3,6 ml lub 1,8 ml.
W razie wątpliwości zawsze możesz skorzystać z naszego kalkulatora, który znajdziesz tutaj:

mamaginekolog.pl/kalkulator-objetosci-syropu-przeciwgoraczkowego/

Nieco inaczej sprawa wygląda jeśli chodzi o czopki i tabletki (u dzieci starszych). W ich przypadku nie zawsze możemy podać dawkę dostosowaną idealnie do masy ciała dziecka. Jak je zatem dobrać? Pomnóż masę ciała przez widełki zalecanego dawkowania – otrzymasz zakres dawek terapeutycznych. Wybierz czopek o największej gramaturze mieszczącej się w tym zakresie.
Dostępne czopki z ibuprofenem: 60 mg, 125 mg
Dostępne czopki z paracetamolem: 50 mg, 80 mg, 125 mg, 150 mg, 180 mg, 250 mg, 300 mg, 500mg
Np. dziecko o masie 9 kg:
zakres terapeutyczny ibuprofenu to 45-90 mg – wybieramy czopek 60 mg.
zakres terapeutyczny paracetamolu 90-135 mg – wybieramy czopek 125 mg
Pamiętaj, że czopków nie wolno dzielić! Nie mają one gwarancji rozkładu substancji czynnej, więc jeśli odetniesz 1/3, nie wiesz czy tak naprawdę wyrzucasz 1/3 dawki, całą, a może wcale…
Co do tabletek – większość dzieci starszych, jak nauczy się połykania tabletek – woli tą formę od syropu.
W przypadku ibuprofenu na rynku dostępne są tabletki 200 mg i 400 mg (forte, max, itp.)
200 mg tabletkę możemy podać dziecku, które waży > 20 kg.
400 mg tabletkę możemy podać dziecku, które waży > 40 kg.
Paracetamol występuje w najczęstszej 500 mg tabletce, oraz 250 mg (saszetki), 300 mg, i 1 g. Niektóre tabletki po 500 mg są podzielne – można też uzyskać 250 mg.
250 mg saszetkę możemy podać dziecku, które waży > 17 kg.
300 mg tabletkę możemy podać dziecku, które waży > 20 kg.
500 mg tabletkę możemy podać dziecku, które waży > 33 kg.
750 mg możemy podać dziecku, które waży > 50 kg.
1000 mg tabletkę możemy podać dziecku, które waży > 67 kg.
W przypadku dużych dzieci (i dorosłych) pamiętaj, że maksymalna dobowa dawka tych leków wynosi 1600mg (4 x po 400mg) dla ibuprofenu i 4g   (4x 1000mg) dla paracetamolu.

 

WAŻNE!
W trakcie gorączki dziecko traci dużo więcej wody z organizmu, dlatego wymaga zwiększenia podaży płynów. Pojenie dziecka gorączkującego jest równie ważne jak podawanie leków przeciwgorączkowych.

Kiedy udać się do lekarza z gorączkującym dzieckiem?
• Każdy noworodek z gorączką oraz niemowlę do 3 mż. z temperaturą powyżej 38,5 °C powinno być zbadane przez lekarza!
• Jeśli gorączka nie obniża się po podaniu leków przeciwgorączkowych w odpowiednich dawkach (10 mg ibuprofenu/kg m.c. lub 15 mg paracetamolu/kg m.c.).
• Jeśli poza gorączką obserwujemy u dziecka niepokojące objawy (np. zaburzenia oddychania, zmiana zachowania, zmiana wyglądu).
• Jeśli po obniżeniu temperatury stan ogólny dziecka się nie poprawia.
• Jeśli na skórze dziecka zauważysz wybroczyny (niewielkie zmiany skórne spowodowane wynaczynieniem krwi; czerwone, brązowe lub fioletowe, nieblednące pod uciskiem)
• Jeśli dziecko jest w dobrym stanie ogólnym a gorączka utrzymuje się >3 dni.

Dlaczego masz czekać 3 dni?
Większość gorączek towarzyszy łagodnym chorobom. Co więcej, często w pierwszej dobie gorączki dziecko może nie mieć jeszcze innych objawów wskazujących na źródło infekcji i nawet dokładne badanie lekarskie może nie wskazać przyczyny zachorowania. Jeśli maluch jest w dobrej formie, chętnie zjada i pije, bawi się jak zazwyczaj – możesz poczekać z wizytą u lekarza podając dziecku leki przeciwgorączkowe.

Jeśli w trakcie gorączki Twoje dziecko nie rozwija żadnych innych dolegliwości (zwłaszcza maluch <2rż.) warto pomyśleć o zakażeniu układu moczowego. Razem z rumieniem nagłym (tzw. trzydniówką, w której po 3 dniach wysokiej gorączki bez innych objawów temperatura ustępuje i pojawia się grudkowo-plamista wysypka, samoistnie ustępująca) są to najczęstsze przyczyny gorączki bez innych objawów.

UWAGA!
Jeśli Twoje dziecko miało drgawki gorączkowe, pamiętaj, żeby leki przeciwgorączkowe podawać mu wcześniej, tj. zaraz po stwierdzeniu wzrostu temperatury.

81 komentarzy

  1. Wczoraj pytałam o gorączki po szczepieniach, ponieważ nie znalazłam nic na ten temat w poście, nie rozumiem dlaczego nikt ani nie odpisał ani nie zatwierdził komentarza. Moje pytanie brzmi jak długo może się taka goraczka utrzymywać u maluszka i kiedy iść z nim do lekarza.

  2. Witam 🙂 bardzo się cieszę Nicole, że rozszerzyłaś tematykę bloga o tą rubrykę. Świetny i pomocny artykuł. Ja osobiście chętnie poczytałabym również o diecie niemowlaka. Tyle teraz w internecie kłótni mam na temat rozszerzania i nierozszerzania diety malucha. Od kiedy? Co ? I jak wprowadzać?

  3. Witam. Mam dwa pytania. Pierwsze: czy dobrze rozumiem, że jeżeli dziecko dobrze się czuje to nie obniżamy nawet temperatury powyżej 38,5? Drugie: Jeżeli dziecku rośnie temperatura wieczorem i zbieramy się od spania. Czy powinniśmy podać lek przed snem? Jeżeli dziecko nie będzie się budzić to powinniśmy sprawdzać mu w nocy temperaturę? (dziecko 9-miesięczne)

  4. Jak reagować przy za niskiej temperaturze? 35,4? Pojawia sie właśnie po obniżeniu gorączki. Czy to normalne?

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*